Нагоя төріндегі он үміт: Батыс Қазақстан Азия ойындарынан не күтеді?

Биылғы жазғы Азия ойындары 32 жылдан кейін Жапонияға қайта оралды. Сары құрлықтың үздік спортшылары бас қосатын дүбірлі дода 19 қыркүйек пен 4 қазан аралығында Айти префектурасы мен Нагоя қаласында өтеді. Азияның 45 елінен атлеттері 43 спорт түрінен медалдар жиынтығы сарапқа салынады. Ресми ұйымдастырушылардың мәліметінше, ойындарға 15 мыңға дейін спортшы мен команда өкілі қатысуы мүмкін. (Aichi Nagoya 2026)

Бұл – Азия спортының ауқымы мен бәсекелестік деңгейін тағы бір мәрте көрсететін ірі дода. Мұнда Олимпиада бағдарламасына енген спорт түрлерімен қатар, құрлықтың дәстүрлі спорт мәдениетін айшықтайтын бағыттар да бар. Ал Қазақстан құрамасы 35 спорт түрінен сынға түсіп, алдын ала тізім бойынша 571 спортшыны жасақтап отыр. Бұл – Ханчжоудағы Азия ойындарына қатысқан 523 спортшыдан көп көрсеткіш. Қазақстан тарапы биыл 99 медаль жеңіп алуды мақсат етіп отыр.

Осы үлкен құраманың ішінде Батыс Қазақстан облысының он спортшысы бар. Олардың арасында Азия ойындарында бұрыннан тәжірибе жинаған саңлақтар да, құрлықтың басты додасына алғаш рет аттанғалы отырған жас спортшылар да кездеседі.

Бұл он спортшының әрқайсысының міндеті әртүрлі. Бірі – медальға басты үміткер. Екіншісі – әлемдік деңгейдегі тәжірибесін тағы бір мәрте дәлелдеуге тиіс. Үшіншісі үшін Нагоя додасы халықаралық аренадағы жаңа белес болмақ.

Ең бастысы – өңір спортшыларының Азия ойындарында жүлде алатын дәстүрі бар.

Ақжайық спортшыларының Азиядағы ізі

Облыс спортшылар үшін Азия ойындары кеше ғана пайда болған үлкен сахна емес. 2018 жылы Индонезияда өткен жазғы Азия ойындарында өңір спортшылары Қазақстан қоржынына екі алтын жүлде салды. Оның бірін ескекші Алексей Дергунов иеленсе, екіншісін су добынан Қазақстан құрамасының қақпашысы Павел Липилин жеңіп алды. Бұл – өңір спортының Азия құрлығындағы бәсекеге қабілеттілігін көрсеткен маңызды нәтиже.

Ал 2023 жылы Қытайдың Ханчжоу қаласында өткен Азия ойындарында Қазақстан атынан өңірдің сегіз спортшысы өнер көрсетті. Әлихан Мұстафин мен Алина Ілияова (қазіргі Тимралиева) садақ атуда, Виктория Шаймарданова көгалдағы хоккейде, Данил Андросов ашық суда жүзуде, Мария Бровкова мен Андрей Ергучев ескек есуде, Григорий Шейко жеңіл атлетикада, Данил Артюх су добында Қазақстан намысын қорғады.

Сол жарыста Мария Бровкова екі бірдей жүлде иеленді. Ол екіліктен каноэде 500 метрлік күміс, 200 метрлік жекелей сында қола медаль жеңіп алды. Су добынан Қазақстан құрамасы сапында өнер көрсеткен Данил Артюх те қола жүлдегер атанды.

Демек, Ханчжоуда Батыс Қазақстаннан барған сегіз спортшының екеуі жүлдеге ілікті.

Енді Нагояда бұл көрсеткішті жақсартуға мүмкіндік бар. Себебі биылғы он спортшының арасында бұрын Азия ойындарында жүлде алған атлеттер де, өз саласында құрлық чемпионы атанып үлгерген спортшылар да бар.

Георгий Шейко – тәжірибеге сүйенген үміт

Өңір жеңіл атлеті Георгий Шейко үшін Жапония бөтен мекен емес. Керісінше, спорттық жолындағы маңызды нәтижелерінің бірі дәл осы елде тіркелген.

Қазақстан ұлттық құрамасының мүшесі, халықаралық дәрежедегі спорт шебері Георгий Шейко Нагояда 20 шақырымдық спорттық жүрістен сынға түседі.

2025 жылы Жапонияның Номи қаласында өткен Азия чемпионатында Шейко осы қашықтықта күміс медаль иеленді. Ол жарысты 1 сағат 23 минут 07 секунд нәтижемен аяқтап, Азия чемпионатының екінші сатысына көтерілді. Бұл нәтижені World Athletics те тіркеген. (World Athletics)

Шейконың тағы бір ерекшелігі – үлкен жарыстардағы тәжірибесі. Ол Олимпиада ойындарына бірнеше рет қатысып, халықаралық додалардың талайында Қазақстан намысын қорғады.

2025 жылғы Азия чемпионатындағы күміс медаль спортшының қазіргі деңгейін аңғартты. Алайда Нагоядағы бәсеке мүлде бөлек. Мұнда Жапония, Қытай, Үндістан, Оңтүстік Корея секілді спорттық жүрісте дәстүрі қалыптасқан елдердің мықтылары келеді.

Сондықтан Шейко үшін басты міндет – тәжірибесін дұрыс пайдаланып, жарыстың соңына дейін жоғары қарқынды сақтап қалу. Ал медаль үшін күресуге оның тәжірибесі де, көрсеткіші де мүмкіндік береді.

Ирина Бакалдина – тарихи нәтижеден кейінгі үлкен сынақ

Ирина Бакалдина үшін 2026 жыл есте қаларлық маусым болып тұр.

Ол әйелдер арасындағы семсерлесудің шпага сайысында Қазақстан атынан өнер көрсетеді. Биыл Үндістанның Дели қаласында өткен Азия чемпионатында алтын медаль жеңіп алып, ел семсерлесу тарихындағы айтулы нәтижеге қол жеткізді.

Бакалдинаның Азия чемпионатындағы жеке жеңісі оның құрлықтағы үздіктер қатарына енгенін көрсетті. Сонымен қатар Қазақстан әйелдер құрамасының командалық есепте 13 жылдан кейін қола жүлдеге қол жеткізуіне үлес қосты.

Семсерлесу – бір сәттік шешім, жылдамдық пен тактикалық ойлауды қатар талап ететін спорт. Сондықтан Азия ойындарында әлемдік рейтинг пен бұрынғы атақтан гөрі сол күнгі дайындық пен психологиялық тұрақтылық маңызды.

Бакалдинаның биылғы Азия чемпионатындағы алтын медалі оған Нагояға үлкен сеніммен баруға мүмкіндік береді.

Енді басты сұрақ – Азия чемпионатындағы тарихи жеңісті Азия ойындарының жүлдесіне жалғай ала ма?

Зейнеп Баянова – боз кілемдегі үміт

Батыс Қазақстанның әйелдер күресіндегі өкілі Зейнеп Баянова 50 келіге дейінгі салмақта белдеседі.

Ақжайық ауданының тумасы үшін бұл – халықаралық аренадағы маңызды сынақтардың бірі. Ол 2025 жылғы Азия чемпионатының қола жүлдегері атанып, құрлықтағы мықты палуандардың қатарында екенін көрсетті.

Сонымен қатар Тиранада өткен халықаралық рейтингтік турнирде жеңімпаз атанып, Ислам ойындарында жүлдеге іліккен.

50 келі салмақ дәрежесінде бәсеке өте жоғары. Мұнда әр белдесудің тағдыры әп сәтте шешілуі мүмкін. Сондықтан Зейнеп үшін физикалық дайындықпен бірге тактикалық тәртіп пен алғашқы белдесулерден кейін күшті дұрыс бөлу шешуші мәнге ие.

Қазақстан әйелдер күресінде соңғы жылдары халықаралық аренада өз салмағын арттырып келеді. Баянова үшін Нагоя өзінің әлеуеті жоғары екенін дәлелдеуге мүмкіндік береді.

Мария Бровкова – Ақжайықтың басты медаль үміттерінің бірі

Батыс Қазақстанның Азия ойындарындағы басты үміттерінің бірі – Мария Бровкова.

Каноэде ескек есетін спортшы Ханчжоудағы Азия ойындарында-ақ өзінің мүмкіндігін көрсетті. Ол 500 метрлік каноэ-2 сайысында күміс, 200 метрлік жекелей сында қола медаль жеңіп алды.

Яғни Мария Азия ойындарының жүлдесін алып көрген спортшы.

Оның халықаралық тәжірибесі мұнымен шектелмейді. Бровкова 2024 жылғы Париж Олимпиадасына қатысты. 2026 жылғы әлем чемпионатында каноэде 500 метр қашықтықта бесінші орынға тұрақтады.

Бұл көрсеткіштер Марияны жай ғана қатысушы емес, медаль үшін күресетін спортшылар қатарына қосады.

Каноэде ескек есуде медальды секундтар, кейде секундтың жүзден бір бөлігі шешеді. Сондықтан Олимпиада, Азия ойындары, әлем чемпионаты секілді ірі додаларда тәжірибе жинақтаған спортшының артықшылығы бар.

Ханчжоуда екі жүлде алған Мария Бровкова үшін Нагоя – сол нәтижені қайталап қана қоймай, оны жақсартуға болатын мүмкіндік.

Биғабыл Жоламан – Азия чемпионы ретінде барады

Каратэден WKF бағыты бойынша 55 келіге дейінгі кумитеден сынға түсетін Биғабыл Жоламанның Нагояға барар алдындағы ең мықты аргументі – құрлық чемпионатының алтыны.

2026 жылы Индонезияның Бали аралында өткен ересектер арасындағы Азия чемпионатында Биғабыл Жоламан өз салмағында жеңіске жетіп, Азия чемпионы атанды.

Бұл оның алғашқы ірі нәтижесі емес. Жоламан – Азия чемпионатының екі дүркін чемпионы. Сонымен бірге 2025 жылы Тбилисиде өткен Karate1 Series A халықаралық турнирінің күміс жүлдегері, Азия чемпионатының қола жүлдегері және Қазақстан чемпионаттарының бірнеше дүркін жүлдегері.

Каратэде салмақ дәрежесі жеңіл болған сайын жекпе-жектің жылдамдығы арта түседі. 55 келіде бір ғана ұтымды қарсы шабуыл, бір ғана дәл соққы жекпе-жектің тағдырын өзгерте алады.

Биғабылдың артықшылығы – ол Нагояға жай үміткер ретінде емес, қазіргі Азия чемпионы ретінде келеді.

Сондықтан бұл спортшыдан нәтиже күтуге толық негіз бар.

Өтепберген Әлиев – жеңіл салмақтағы ауыр міндет

Батыс Қазақстандық ауыр атлет Өтепберген Әлиев ерлер арасында 60 келіге дейінгі салмақта Қазақстан намысын қорғайды.

Қазақстан құрамасының Азия ойындарына арналған алдын ала тізімінде Әлиев ерлер арасындағы ауыр атлетика өкілдерінің қатарында.

Оның халықаралық тәжірибесінде Ислам ойындарының жүлдесі бар.

Ауыр атлетика – нәтиже таразыда ғана өлшенетін спорт емес. Мұнда спортшының әр жаттығуы, жарыс кезіндегі тактикасы, алғашқы және кейінгі көтерулерді дұрыс жоспарлауы маңызды.

Азия құрлығында ауыр атлетиканың деңгейі өте жоғары. Қытай, Солтүстік Корея, Индонезия, Таиланд және басқа да елдердің спортшылары бұл спортта мықты.

Сондықтан Өтепберген үшін Нагоядағы басты міндет – жеке нәтижесін барынша жақсартып, Қазақстан құрамасына мүмкіндігінше жоғары ұпай әкелу.

Наргиза Рахметуллаева – бадминтондағы жаңа мүмкіндік

Батыс Қазақстанның бадминтондағы өкілі Наргиза Рахметуллаева да Азия ойындарының жолдамасына ие болды.

Бұл спорт түрінің ерекшелігі – Қазақстан үшін медальға таласатын бәсекелестік өте жоғары. Өйткені Азия құрлығында бадминтонның дәстүрі терең. Қытай, Жапония, Индонезия, Оңтүстік Корея, Үндістан секілді елдер әлемдік деңгейдегі мектеп қалыптастырған.

Сондықтан Наргиза үшін Азия ойындарының өзі үлкен тәжірибе алаңы.

Ол Қазақстан чемпионаттарында жүлдеге ие болып, әйелдер арасындағы жұптық және аралас жұптық сайыстарда жақсы нәтижелер көрсетіп келеді.

2025 жылы Иранда өткен Iran International Future Series халықаралық турнирінде Дмитрий Панаринмен жұптасып, аралас жұптық сында алтын медаль жеңіп алды.

Бұл нәтиже Рахметуллаеваның халықаралық жарыстарда жүлде алуға қабілетті екенін көрсетті.

Нагоядағы міндет – сол тәжірибені құрлықтың ең ірі жарысына шығару.

Нина Старова – нысанадағы дәлдік

Батыс Қазақстандық мерген Нина Старова Жапонияда ел намысын нысана көздеуде қорғайды.

Жас спортшы тапаншамен оқ атудан Қазақстан чемпионатында жеңімпаз атанып, ел кубогында жүлдеге ие болған.

2026 жылғы Азия чемпионатында 25 метрден тапаншамен нысана көздеуден командалық сайыста Қазақстан құрамасы сапында өнер көрсетті.

Оқ ату спортының сырт көзге қарапайым көрінгенімен, ішкі бәсекесі өте жоғары. Мұнда спортшының қолының тұрақтылығы ғана емес, тыныс алуы, психологиялық дайындығы, жарыс кезіндегі қысымға төтеп беруі шешуші рөл атқарады.

Азия ойындары – Старова үшін осындай үлкен бәсекеде өзін көрсетуге мүмкіндік.

Егер жас мерген жарыс қарсаңындағы психологиялық дайындықты дұрыс қалыптастырып, шешуші серияларда тұрақтылық көрсете алса, өз нәтижесін айтарлықтай жақсартуға мүмкіндігі бар.

Виктория Шаймарданова – жиырма жылдан асқан тәжірибе

Батыс Қазақстан спортшыларының ішінде Азия ойындарының атмосферасын жақсы білетіндердің бір адам болса,   ол – Виктория Шаймарданова.

Көгалдағы хоккейден Қазақстан ұлттық құрамасының мүшесі ретінде ол халықаралық аренада жиырма жылдан астам уақыт өнер көрсетіп келеді.

Халықаралық дәрежедегі спорт шебері атанған Шаймарданова үшін Нагоядағы Азия ойындары – кезекті ірі жарыс болғанымен, Қазақстан құрамасы үшін оның тәжірибесі өте маңызды.

Көгалдағы хоккей командалық спорт болғандықтан, мұнда бір ойыншының жеке шеберлігімен қатар команданың тактикалық дайындығы, ойын тәртібі және турнир бойындағы тұрақтылығы шешуші мәнге ие.

Викторияның артықшылығы – халықаралық додалардағы мол тәжірибесі.

Жас спортшылар үшін осындай тәжірибелі ойыншының командада болуының өзі үлкен мектеп.

Мансур Сейлханов – үшке үштегі жас серпін

Батыс Қазақстанның жас спортшыларының арасынан Азия ойындарына жолдама алған Мансур Сейлханов 3×3 баскетболдан Қазақстан құрамасының сапында өнер көрсетеді.

Орал қаласының тумасы – BQO-ARLANS командасының ойыншысы, спорт шеберлігіне кандидат.

Мансурдың халықаралық тәжірибесінде 2023 жылы Бішкекте өткен Орталық Азия баскетбол қауымдастығының чемпионатындағы жеңісі бар. Сонымен қатар Қытайда өткен 3×3 Ұлттар лигасында Қазақстан құрамасы сапында ойнады.

3×3 баскетбол – классикалық баскетболдан бөлек талап қоятын жылдам спорт. Ойын алаңы шағын болғандықтан, шешім қабылдауға уақыт аз. Әр шабуылдың, әр доптың, әр қорғаныстағы қимылдың маңызы жоғары.

Мансур үшін Нагоя – мансабындағы үлкен сынақ.

Жас ойыншының Азия ойындарындағы басты міндеті – ұлттық құраманың тактикалық жүйесіне бейімделіп, жоғары деңгейдегі қарсыластарға қарсы өз мүмкіндігін көрсету.

Он спортшы – он түрлі мүмкіндік

Батыс Қазақстаннан Азия ойындарына аттанатын он спортшының құрамына қарасақ, өңір спортының бір ғана бағытпен шектелмейтінін көреміз.

Жеңіл атлетикада – Георгий Шейко.

Семсерлесуде – Ирина Бакалдина.

Әйелдер күресінде – Зейнеп Баянова.

Каноэде ескек есуде – Мария Бровкова.

Каратэден – Биғабыл Жоламан.

Ауыр атлетикада – Өтепберген Әлиев.

Бадминтонда – Наргиза Рахметуллаева.

Нысана көздеуде – Нина Старова.

Көгалдағы хоккейде – Виктория Шаймарданова.

3×3 баскетболда – Мансур Сейлханов.

Бұл тізімнің өзі өңір спортының қаншалықты кең тынысты екенін көрсетеді.

Олардың арасында Азия чемпиондары бар. Азия ойындарының жүлдегерлері бар. Олимпиадаға қатысқан тәжірибелі спортшылар бар. Жас спортшылар бар.

Сондықтан Нагоядағы он спортшының нәтижесін бір өлшеммен бағалау дұрыс емес.

Мария Бровкова мен Биғабыл Жоламан, Зейнеп Баянова секілді спортшылардан медаль күтуге негіз бар. Ирина Бакалдина да биылғы Азия чемпионатындағы алтыннан кейін үлкен додаға жоғары көңіл-күймен барады. Георгий Шейконың Жапониядағы күмісі оның құрлықтағы мықтылармен бәсекеге түсе алатынын көрсетті.

Ал қалған спортшылар үшін Азия ойындары – халықаралық тәжірибені арттырып, келесі Олимпиада цикліне жол ашатын маңызды баспалдақ.

Ақжайықтың жаңа межесі

Батыс Қазақстан спортшыларының соңғы екі Азия ойындарындағы тарихына көз жүгіртсек, өңірде медаль алудың өзіндік дәстүрі қалыптасқанын көруге болады.

2018 жылы – екі алтын.

2023 жылы – бір күміс және екі қола.

Енді Нагояға он спортшы барады.

Сан жағынан ғана емес, сапа жағынан да құрамның мүмкіндігі жоғары. Бұған дейін Азия ойындарында жүлде алған Мария Бровкова тағы да додаға түседі. Азия чемпионы атанып үлгерген Биғабыл Жоламан бар. Азия чемпионатының күміс жүлдегері Георгий Шейко бар. Құрлық біріншілігінде алтын алған Ирина Бакалдина бар.

Демек, Батыс Қазақстан үшін Нагоядағы басты мәселе – жүлде саны ғана емес, осы спортшылардың халықаралық деңгейдегі бәсекеге қабілеттілігін тағы бір мәрте дәлелдеу.

Ал Азия ойындарының ерекшелігі де осында.

Бұл – жай ғана кезекті жарыс емес. Олимпиада мен әлем чемпионаттарының арасындағы ең ірі құрлықтық дода. Мұнда Азияның спорттық алпауыттары түгел дерлік бас қосады. Сондықтан Нагояда жеңіп алған әр медальдің салмағы бөлек.

Биылғы жазғы Азия ойындарында Қазақстан құрамасына үлкен міндет жүктеліп отыр. Ал сол міндеттің ішінде Батыс Қазақстанның он спортшысының да өз орны бар.

Бірі нысанаға көз тігеді. Бірі боз кілемге шығады. Бірі татамиге аяқ басады. Бірі суда ескек еседі.

Бірі жолда жарысады. Бірі алаңда доп қуалайды. Бірі қарсыласын семсермен сынайды.

Бірақ мақсат біреу – Қазақстанның көк байрағын биіктету.

Нагоядағы дүбірлі дода басталғанда өңірдің спортсүйер қауымы осы он спортшының әр қадамын қалт жібермей бақылайтыны анық. Өйткені Ақжайықтан аттанған әр спортшының жеңісі – жеке жетістік қана емес, өңір спортының да мерейі.

Ал 2018 жылғы екі алтын мен Ханчжоудағы үш жүлдеден кейінгі жаңа меже қандай болмақ? Оның жауабы Жапониядағы он алты күндік спорт додасында анықталады.

Түгелбай БИСЕН